واژه شناسي سكولاريزم و سكولاريزاسيون

دوشنبه ۰۲ اردیبهشت ۹۸ | ۱۲:۳۱ ۱۹۲ بازديد

واژه شناسی سکولاریزم و سکولاریزاسیون

این متن شامل 24 صفحه می باشد

1)“ریشه لغوی”

واژة سکولار “Secular” برگرفته از اصطلاح لاتینی

2)معادل های واژة سکولار ؛

در زبانهای اروپایی ،‌بنا به تحققهای تاریخی متفاوت سکولاریزم ، اصطلاحات مختلفی شکل گرفته است . معروفترین اصطلاحی که بویژه در کشورهای پروتستان رواج یافته ، واژة Secularism است که بر گرفته از واژة لاتینی Saeculum ( به معنای نسلی از انسانها )‌می باشد. اما در کشورهای کاتولیک عبارت Laicite¹به کار می رود . این واژه ریشه یونانی “ Laos ” به معنای مردم و Lai******* به معنای عامه مردم در برابر طبقه کاهنان و روحانیان ، اشتقاق یافته است .[1]

دو اصطلاح “ سکولار ” و “ لائیک ”[2]، چه در زبان فارسی و چه در زبانهای اروپایی ، در بسیاری از موارد به صورت مترادف به کار برده می شوند . هر چندکه اصطلاح سکولار اعم از لائیک می باشد و برای آن معنایی وسیع تر از لائیک در نظر می گیرند .

برخی ،در مقایسه با واژة لاتینی “ Saecularis ” ، اصطلاح آلمانی “ Weltlich ” به معنای “ دنیوی ” یا “ این جهانی ” را معادلی برای اصطلاح Secular ، و همینطور اصطلاح “ Veweltichen ” به معنای “ دنیوی کردن ”‌یا “ این جهانی کردن ” را معادلی برای اصطلاح “ Secularization ” قرار دادند.²

در فرهنگ زبان و ادبیات عرب ، سکولاریزم به “ علمانیت ” ترجمه گشته است . البته باید خاطرنشان نمود که علی رغم قطعیتی که در زبان عربی در مورد علمانیت به عنوان معادل سکولاریزم ـ و نیز علمنه در برابر سکولاریزاسیون³وجود دارد ، اما در این میان دوابهام جدی در کار است که هنوز راه حل قطعی و مورد اتفاقی نیافته است : 1- برای نخستین بار چه کسی این اصطلاح را در فرهنگ و ادبیات عرب وارد ساخت ؟

2ـ و نیز منشأ اشتقاق این واژه چیست ؟

پاسخ به دو ابهام فوق ، مورد بررسی این مبحث نمی باشد زیرا زبان شناسان و علمای عرب پاسخهای متعدد و گوناگونی در این باره ارائه نمودند و به یک راه حل قطعی و مسلم دست نیافتند . این مطلب که آیا علمانیت از علم برگرفته شده و به نوعی معنای Scientism در آن ، تصمین شده است ، یا اینکه از عالم برگفته شده و با حذف الف به علمانیت تبدیل شده است ، میان زبان شناسان عرب به تواقی کلی دست نیافته است از اینرو در ادبیات عرب مبدأ و منشأ این واژه نیز مانند بسیاری از اصطلاحات دیگر همچنان نامعلوم می ماند .[3]

بنا به عقیده برایان ویلسون²، بر اساس وجوه کارکردی اصطلاح سکولاریزم و سکولاریزاسیون تعابیر دیگری نیز می توان از آنان داشت ، وی می گوید :“ تعابیر دیگر و کمابیش محدودتری که به برخی از تحولات سکولاریزم و فرایندسکولاریزاسیون اشاره دارند ، عبارتند از :

تقدس زدایی³، غیر روحانی کردن⁴، و مسیحیت زدایی⁵.⁶

خصوصی شدن دین⁷، به حاشیه رانده شدن دین ، تبدیل شدن دین به نوعی فعالیت و سرگرمی اوقات فراغت ، نیز از مفاهیمی هستند که گاه از سوی جامعه شناسان دین به عنوان معادلهایی برای اطصلاح ارائه شده اند .⁸

3) “ معادل های فارسی ”

در مورد برابر نهادة فارسی سکولاریم ، قطعیتی وجود ندارد و همچنان نویسندگان و اندیشمندان ایرانی برای رساندن این مفهوم از تعابیر

1-امروزه اصطلاح Laicite در زبان و فرهنگ کشور ترکیه به Laiklik تبدیل شده است .

1-طبق تعریف “ دایره المعارف بریتانیکا ” ؛ لائیک (laic ) یعنی تمایز دین از سیاست .

2- نکاتی پیرامون سکولاریزم ، مراد فرهادپور ، ص 14 .

3-Secularization

1-حمید رضا شریعتمداری ، سکولاریزم در جهان عرب ، ص21 .

2-Brayan R . Wilson ، یکی از برجسته ترین چهره های تزسکولار سازی در جامعه شناسی ادیان .

3- Desacralization .

4- Laicization.

5- Dechristianization.

6-برایان ار . ویلسون ، “ سکولاریزاسیون ” ، مرتضی اسعدی ، ص 128 .