تجزيه و تحليل ژئوپلتيك چين برامنيت ايران

تجزیه و تحلیل ژئوپلتیک چین برامنیت ایران

این متن شامل 31 صفحه می باشد

با فروپاشی شوروی در سال 1991 و جا برای بحران کویت ایالات متحده مقام تک قطبی را به سرکردگیخود مطرح ساخت. چین و ایران با نظام تک قطبی به سرکردگی آمریکا مخالفت کردند. موقعیت ژئوپلتیکی ایران در منطقه خلیج فارش و آسیای مرکزی و همسویی سیاستها موجب ایجاد روابط استراتژیک بین دو کشور چین و ایران گردید. اما آمریکا در مخالفت از ایران، چین را از فروش تسلیحات هسته‌ای شیمیایی به ایران برحذر داشت و با اعمال فشار و وعده امتیازات زیاد، چین را مجبور ساخت که قرارداد مربوط به نیروگاه اتمی بوشهر را معلق و پیشنهاد واگذاری راکتور تحقیقات آب سبک به ایران را رد و نهایتاً کاربری چین را در استراتژی ژئوپلتیکی ایران کم اثر نماید.

در فصول این پایان نامه به موقعیت و جایگاه چین در شرق آسیا و اهمیت ان از نظر ژئواستراتژیکی برای آمریکا و روسیه، جمعیت زیاد و انسانهای نسبتاً ماهر، ذخایر مالی و رشد اقتصادی خوب و تکنولوژی رو به رشد و ارتش مجهز به سلاحهای پیشرفته و هسته‌ای، نقش آفرینی چین در ؟ امنیتی اروآسیا به همراه آمریکا در روسیه، مشخص کردن علائق ژئوپلتیکی آن کشور ؟ 21 مرتبه با هداف تاکتیکی ( تأمین منافع اقتصادی ) و داشتن مازاد بیش از 40% میلیارد دلاری با آمریکا و اهداف استراتژیک ( تأمین منافع انرژی )، تحولات ژئواستراتژیک و ژئواکونومیک قرن (21) و جایگزینی اقتصادی محوری بجای سیاست محوری بر پایه تفکرات نظامی پرداخته شده است.

در پایان با مشخص کردن تهدیدات آمریکا و نقاط قوت و ضعف چین و شناخت عوامل مثبت و منفی تأثیر گذار بر روابط چین و ایران این فرصت رابتین می‌نماید که مسئولین با استفاده از یافته‌های این تحقیق در ارتباط با نقش چین در مسائل امنیتی ایران تصمیمات صحیحی را اتخاذ نمایند.

مقدمه:

دهه 1990 با دو رویداد بزرگ آغاز شد دو رویدادی که ژئوپلتیک جهانی را بطور کلی دگرگون کرد. از یک سو فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال (1991 ) و سرنگون شدن پیمان و رشد، نه تنها نقطه پایان جها ژئوپلتیک توازن یافته میان و قطب تلقی شد بلکه راه را برای انتقال نظام ژئوپلتیک جهانی از مرحله رقابتهای ( ایدئولوژیک سیاسی ) به رمحله رقابتهای ( اقتصادی ـ سیاسی ) هموار ساخت. از سوی دیگر حرکت نظامی بی‌سابقه امریکا و هم پیمانانشان در ماجرای بحران کویت شیوه نوینی از واکنش‌های ژئوپلتیک در برابر کنشهای استراتژیک منطقه‌ای را نمایان ساخت در حالیکه رویداد نخست مفاهیم تازه ای را در ژئوپلتیک جهانی مطرح ساخت و روابط ساختاری ( افقی ـ عمودی ) جهان قدرتهای را دگرگون کرده و زمینه را‌ آماده شکل گیری نوینی از این روابط ساخته است. رویداد دوم نیز نظام ( ژئوپلتیک خاورمیانه را یکسره دگرگون کرده، موازنه نظامی استراتژیک تازه‌ای را پیش کشیده و مفاهیم نوینی از ( امنیت منطقه‌ای ) را در روابط ساختاری قدرتهای منطقه بدست داده است. چین از جمله کشورهایی است که در نتیجه تیزهوشی کادر رهبری خود که تهدیدات اقتصادی را برای امنیت ملی خویش مخرب تراز دشمن خارجی تشخیص داد برای رفع ناامنی از کارایی نهادها و بخش‌های اقتصادی، سیاست تنش‌زدایی را در پیش گرفت. همراه با نفی مشروعیت رهبری ؟ جهان توسط ایالات متحده، خود مدعی قرار گرفتن در میان قطبهای اصلی نظام بین‌المللی محصوب می‌شود، جمعیت پرشمار برفورداری از نیرومندترین ارتش جهان که به سلاحهای پیشرفته متعارف و هسته‌ای مجهز است، در اختیار داشتن یکی از پنج کرسی شورای دائمی امنیت با ؟ و تو ونیز جهش اقتصادی خیره کننده دهه اخیر که جایگاه چین را به عنوان کشوری توسعه یافته حداقل در ابعادی اقتصادی تثبیت کرده.

از سوی دیگر جمهوری اسلامی ایران نیز به جهت داشتن منابع نفت و گاز، موقعیت استراتژیکی مطلوب ؟ ضد ابتکاری سخت در تلاش است که مقام خود را در نظام شکل گیرندة جهانی از راه جای گرفتن در نظام اقتصادی منطقه تعیین کند.

همسویی سیاستهای چین و ایران ؟ با نظام تک قطبی باعث شد تا چین به بهبود بخشیدن وجهة خود در ایران توجه خاصی نشان دهد و این ناشی از آن است که احتمال می‌دهد ایران طی (20 تا 30 ) سال آینده به عنوان قدرت اسلامی در ابعاد جهانی مطرح خواهد شد. و به همین جهت بهترین قدرتی که می‌تواند به آن کشور کمک کند تا در برابر رقیب اصلی، یعنی آمریکا و اروپا ایجاد ؟ نماید قدرت اسلامی خواهد بود.

موقعیت ممتاز ژئوپلتیکی ایران در خلیج فارش و دریای خزر و نیاز چین به منابع انرژی در قرن 21 باعث ارتقاء سطح روابط دو کشور گردیده است. اما مخالفت و ضدیت ایالات متحده با سیاستهای جمهوری اسلامی در بعضی مقاطع به اوج خود می‌رسد و علاوه بر اجرای تحریم علیه ایران، سایر کشورها از جمله چین را به چهت داشتن روابط حسنه با ایران به عدم صادرات تکنولوژی پیشرفته به آن کشور و یا عدم واردات محصولات از آن کشور تهدید می‌نماید. که بعضاً این تهدیدات کارساز واقع شده و منجر به تقلیل سطح روابط چین و ایران بخصوص در بعد فضایی و فن‌آوری پیشرفته می‌گردد. لیکن تاکنون منافع ملی دو کشور ایران و چین ایجاد نموده در تصمیم‌گیریها و جهت گیریها و اقدامات سیاسی بر علیه یکدیگر اجتناب نموده، و با درک صحیح از مسائل بین المللی و مشکلات موجود در روابط مابین را توسعه دهند.

روش تحقیق:

برای انجام تحقیق از روشهای کتابخانه‌ای ـ اسنادی ـ ژورنالیستی و انجام مصاحبه استفاده شده و از شیوه تحلیل محتوا برای تجزیه و تحلیل داده‌ها مرتبط با ژئوپلتیک چین استفاده گردیده است.

الف - سؤال اصلی :

1) آیا ژئوپلتیکی چین ایجاب می‌کند که در آینده متکی به منابع انرژی خلیج فارس و حوزه خزر باشد؟

2) آیا چین به مناصبات خود با ایران تا جایی اهمیت می‌دهد که به روابطش با آمریکا خدشه‌ای وارد نشود؟

سؤال فرعی:

1) آیا موقعیت جغرافیایی و جایگاه چین از نظر ژئواستراتژیک برای آمریکا و روسیه اهمیت دارد؟

2) آیا کلیات اضافی، اقتصادی و نظامی چین دلالت بر رشد و پیشرفت آن کشور را نشان می‌دهد؟

3) کشورهایی در مساله امنیتی ارورسیا نقش آفرینی می‌کنند؟